Εγκληματολογικές σημειώσεις για τον μαύρο λήσταρχο που έγινε Άγιος της Ρωμιοσύνης.
Σημερινή της Κυριακής
«Σκέψεις για τη λαθρομετανάστευση παρέα με τον Άγιο Μωυσή τον Αιθίοπα…»
στήλη: «Άμυνας & Ασφάλειας Αφηγήματα»
28 Αυγούστου 2022
Λάμπρος Γ. Καούλλας
28 Αυγούστου σήμερα και στην Ορθόδοξη Εκκλησία εορτάζεται ο μακάριος Μωυσής ο Αιθίοψ ή ο Μαύρος. Με το καλοκαίρι να τελειώνει γεμάτο ειδήσεις για περισσότερες αφίξεις λαθρομεταναστών, πολλών εξ αυτών από την Αφρική, καταγράφουμε σήμερα διάφορες σκόρπιες σκέψεις για το πελώριο αυτό πρόβλημα με την ελπίδα να βοηθήσουν, στον βαθμό που μπορεί να βοηθήσουν, στην αντιμετώπιση της κατάστασης…
Αυτές οι σκέψεις με προβληματίζουν εδώ και πάρα πολύ καιρό.
Από τη μια, σε προσωπικό επίπεδο. Μεγάλωσα σε ένα τουριστικό περιβάλλον γεμάτο ξένους, επισκέπτες και εργαζομένους. Η επαφή με ανθρώπους άλλου χρώματος, πίστης, έθνους και γλώσσας ήταν απόλυτα φυσιολογική. Επίσης, πάντα μου άρεσε η «μαύρικη» μουσική, αφού από μικρός ασχολούμουν με ραπ. Μεγαλώνοντας, μελέτησα λίγο τις σχέσεις της Κύπρου με τη Μαύρη Ήπειρο, την επαφή του αρχαίου ελληνικού κόσμου με τους Αφρικανούς, το Κίνημα των Αδεσμεύτων. Πιο μετά, σε άλλες αναζητήσεις, έμαθα πολύ περισσότερα για τον Χριστιανισμό στην Αφρική, τη σύγκρουσή του με τη μαγεία, για τον φιλελληνισμό αλλά και την ισχυρή Ορθόδοξη παράδοση που υπάρχει, σε μεγάλο βαθμό και με κυπριακή συμβολή. Θαύμαζα επίσης τα εθνικοαπελευθερωτικά, αντιαποικιοκρατικά κινήματα των χωρών αυτών, και έκανα ρομαντικούς παραλληλισμούς με τους δικούς μας αγώνες για Αυτοδιάθεση-Ένωση (βλ. «Σημερινή», 05/04/2020).
Από την άλλη, τα τελευταία δύο χρόνια βλέπω -δεν μπορώ να μη βλέπω- την τεράστια παρουσία Αφρικανών στις ελεύθερες περιοχές (μαζί με άλλες εθνικότητες, βεβαίως) ως αποτέλεσμα παράνομης μετανάστευσης, όπου γίνεται κατάχρηση της διαδικασίας αίτησης πολιτικού άσυλου -μιας ιερής διαδικασίας- καθώς και των επιδομάτων. Σύμφωνα με επίσημα στοιχεία και τοποθετήσεις, οι παράνομες αφίξεις γίνονται με τη συμβολή ή/και ανοχή ή/και υπόθαλψη της Τουρκίας και του τουρκοκυπριακού κατοχικού καθεστώτος, ενδεχομένως στο πλαίσιο ενός υβριδικού πολέμου κατά της Κυπριακής Δημοκρατίας. Ο νομοταγής, φορολογούμενος Κύπριος πολίτης μέσα μου, αντιδρά, θυμώνει και οργίζεται με την κατάσταση. Δεν έχουμε πρόβλημα «γιατί είναι μαύροι» ή «γιατί είναι ξένοι» (όπως υποβάλλουν δημόσια κάποια πονηρά πνεύματα), έχουμε πρόβλημα «γιατί είναι παράνομοι».
Βίος Αββά Μωυσή του Αιθίοπα
Πριν ξεδιπλώσουμε περαιτέρω τις σκέψεις μας, ας δούμε λίγο τον Βίο του ίδιου του Αγίου, όπως τον καταγράφει ο διαδικτυακός «Ορθόδοξος Συναξαριστής» (saint.gr) με βάση αρκετές πηγές, με κεντρική τον Άγιο Νικόδημο τον Αγιορείτη:
«Ο όσιος Μωυσής ήταν αγορασμένος δούλος κάποιου πλούσιου κτηματία. Είχε χαρακτήρα σκληρό και δύστροπο και καθημερινά δημιουργούσε πολλά προβλήματα, ώσπου το αφεντικό του αγανάκτησε και τον πέταξε στον δρόμο. Ο Μωυσής βρήκε καταφύγιο σε μια ληστοσυμμορία και με την τεράστια σωματική του δύναμη δεν άργησε να επιβληθεί και να γίνει ο αρχηγός της. Κάποτε, κυνηγημένος από τα όργανα της εξουσίας, για τα πολλά του εγκλήματα, πήγε να κρυφτεί βαθιά στην έρημο, όπου ζούσαν οι πιο ονομαστοί ασκητές. Η συναναστροφή του με τους αγίους τον έκανε σιγά – σιγά να ημερεύσει. Τον επισκίασε η Χάρη του Θεού, γιατί η μετάνοια είναι ώρα Χάριτος, μαλάκωσε η καρδιά του, μετανόησε πραγματικά και ζήτησε τη λύτρωση. Η αλλαγή του ήταν ριζική και σε σύντομο χρονικό διάστημα έφτασε στα μέτρα των μεγάλων Πατέρων της ερήμου. Μετά το βάπτισμα αξιώθηκε να λάβει και τη Χάρη της Ιεροσύνης.
»Σε ηλικία 75 ετών έφυγε από την πρόσκαιρη αυτή ζωή με τρόπο βίαιο και μαρτυρικό. Ειδωλολάτρες ληστές εισέβαλαν στο σπήλαιο όπου ασκήτευε και τον σκότωσαν με μαχαίρια. Και στο σημείο αυτό επαληθεύθηκε, για άλλη μια φορά, ο λόγος του Χριστού προς τον Απόστολο Πέτρο: “πάντες γὰρ οἱ λαβόντες μάχαιραν ἐν μαχαίρῃ ἀποθανοῦνται” (Ματθ. κστ, 52). […]
Αρκετά περιστατικά από τον βίο και την πολιτεία του φανερώνουν τη ριζική αλλαγή του τρόπου της ζωής του. Άλλωστε αυτό σημαίνει μετάνοια. Αλλαγή τρόπου σκέψης και τρόπου ζωής. Αξίζει να αναφέρουμε ένα από αυτά: “Κάποτε, τέσσερεις ληστές, παλιοί σύντροφοί του, μπήκαν στην καλύβα του για να την ληστέψουν, χωρίς να φαντάζονται ποιον μπορούσαν να βρουν μέσα. Όταν τον είδαν, σάστισαν. Εκείνος, με μεγάλη ευκολία, τους έπιασε, τους έδεσε και τους οδήγησε στη συνάθροιση των Γερόντων και τους ερώτησε να του πουν τι πρέπει να κάνει με τους ληστές, λέγοντας συγχρόνως: ‘Σε μένα δεν αρμόζει πια να τιμωρήσω άνθρωπον’”. Όταν τα άκουσαν αυτά οι ληστές εξομολογήθηκαν, μετανόησαν και έγιναν Μοναχοί. […]
»Η Ορθόδοξη Εκκλησία με τον τρόπο ζωής που προσφέρει μεταμορφώνει και μετασκευάζει τα τσακάλια και τους λύκους σε πρόβατα και αρνιά άκακα. Μεταβάλλει τους υπερήφανους σε ταπεινούς, τους πόρνους και μοιχούς σε σώφρονες, τους φονιάδες, τους τρομοκράτες και τους ληστές σε Οσίους».
Ορθόδοξη Διάκριση: «Αφροκύπριοι» μεταξύ Ελληνισμού & Ρωμιοσύνης
Οπότε ποιες είναι οι σκέψεις που με προβληματίζουν; Από τη μια δεν υπάρχει αντιπάθεια, αλλά μάλλον συμπάθεια προς την Αφρική και τους λαούς της. Από την άλλη, υπάρχει εθνική ευαισθησία και κοινωνική ανησυχία στη δημογραφική υπερχείλιση μέσα από την παρανομία και την εκμετάλλευση από το οργανωμένο έγκλημα και τα τουρκικά τμήματα ανορθόδοξου πολέμου. Και στη μέση υπάρχει ο Χριστός και η ορθόδοξη χριστιανική παράδοση, που λέει πως ο άνθρωπος, ο κάθε άνθρωπος, είναι ένα θεολογικό ον «κατ’ εικόνα και καθ’ ομοίωσιν» του ίδιου του Θεού.
Οπότε τι κάνουμε; Στο πρόβλημα πρέπει να εφαρμοστεί διάκριση, να χρησιμοποιήσουμε αυτό το τρομερό εργαλείο ορθοκρισίας και δικαιοσύνης που τελειοποίησε η Ορθόδοξη παράδοση.
Η παρανομία είναι παρανομία. Με σεβασμό στην ανθρώπινη αξιοπρέπεια και στις αυστηρά προσωπικές συνθήκες και καταστάσεις που οδήγησαν τον κάθε άνθρωπο από αυτούς στην Κύπρο, η αρχή πρέπει να είναι ότι πρέπει να αρθεί η παρανομία και να απελαθούν και να τιμωρηθούν αυτοί που τους εκμεταλλεύτηκαν, τους έφαγαν τις περιουσίες για να τους φέρουν εδώ τάσσοντάς τους «φούρνους με ποξαμάθκια». Αν όμως κάποιοι από αυτούς αγάπησαν και αγαπούν αυτόν τον τόπο, έστω αν ήρθαν εδώ παράνομα αλλά πραγματικά θέλουν να δουλέψουν (και όχι να εκμεταλλεύονται επιδόματα και να εγκληματούν), έχουν διάθεση ενσωμάτωσης, και πληρούν κριτήρια, τότε ας βρεθεί μια λύση, που θα είναι ταυτόχρονα και κίνητρο: Να επιστρέψουν εθελούσια στις χώρες τους και να τους δοθεί προνομιακή δυνατότητα για να επανέλθουν νόμιμα (αφού υπάρχει ζήτηση στην αγορά εργασίας), με χρονικό ορίζοντα και συμβόλαια.
Άποψή μου είναι πως αυτοί που θα ασπαστούν, πραγματικά και γνήσια (διότι αν δεν γίνει ελεύθερα, δεν ισχύει κιόλας), την Ορθοδοξία και βαπτιστούν, τότε αυτοί, αργά ή γρήγορα, θα γίνουν μέρος του Κυπριακού Ελληνισμού, όπως έγιναν τόσοι και τόσοι κατακτητές που πέρασαν από τον πανέμορφο και πολυτυρρανισμένο αυτόν τόπο, και που δεν υπάρχουν πια.
Το φαινόμενο των αδελφών Αντετοκούνμπο στην Ελλάδα, που εκτός από την καλαθόσφαιρα, υπηρέτησαν στον Ελληνικό Στρατό και είναι βαπτισμένοι Ορθόδοξοι Χριστιανοί είναι τρανό παράδειγμα. Προσωπικά, θα προτιμούσα σε έναν πόλεμο να έχω δίπλα μου έναν μαύρο Γιάννη Αντετοκούνμπο παρά κάποιον ολόασπρο Έλληνα της Κύπρου, που πιστεύει ότι «ο 1ος Αττίλας αποκατέστησε την έννομη τάξη» και «ο 3ος ενδεχομένως να μας γλιτώσει από την αρία σας φυλή!».
Υπάρχει και το παράδειγμα των τελευταίων «καθαρόαιμων νέγρων» της Κύπρου, που έφθασαν στο νησί ως σκλάβοι επί Φραγκοκρατίας και Τουρκοκρατίας και βαπτίστηκαν. Όπως έλεγε ένας εξ αυτών των Αφροκύπριων, ο Φώτος Ήρακλος, στον δημοσιογράφο Μάριο Δημητρίου το 1987: «Για μένα κάθε άλλη χώρα εκτός από την Κύπρο είναι ξένη. Ακόμα και το Σουδάν. Εδώ γεννήθηκα κι αναγιώθηκα. Είμαι Έλληνας Κύπριος Ορθόδοξος και με τίποτε δεν μπορώ να το αλλάξω…».
Ο ρόλος της Εκκλησίας της Κύπρου & το παράδειγμα της Λευκωσίας
Στο ζήτημα της λαθρομετανάστευσης, ανεξάρτητα του τι κάνει το κράτος και χωρίς να παρεμβαίνει στις διαδικασίες αυστηροποίησης των μέτρων, πρέπει η Εκκλησία της Κύπρου να αναλάβει τον ρόλο που της αρμόζει. Να μην επαναλάβει λάθη του παρελθόντος, όταν «μουσουλμάνοι» κρυπτοχριστιανοί και λινοβάμβακοι ζήτησαν να βαπτιστούν και να επανέλθουν στους κόλπους της Ρωμιοσύνης, και η Εκκλησία τούς αρνήθηκε, με αποτέλεσμα να καταλήξουν Τουρκοκύπριοι εθνικιστές από αντίδραση. Σκέφτηκε δηλαδή με ένα στενόμυαλο επαρχιώτικο μικροεθνικισμό και όχι με την αυτοκρατορική μεγαλοσύνη που κληρονόμησε.
Το «μονοπώλιο στην καλοσύνη» δεν το έχουν κάποιοι άθεοι τυχοδιώκτες μαρξιστές, αντίθεοι νιχιλιστές και σαμανίζοντες νεοεποχίτες. Ήδη η Εκκλησία της Κύπρου κάνει πολλά. Στην Αρχιεπισκοπική Περιφέρεια Λευκωσίας λειτουργεί ειδικός τομέας κατήχησης αλλοδαπών υπό τη μορφή Σχολής Κατηχουμένων. Επιτελείται ήδη θεάρεστο έργο, με αλλοδαπούς από χώρες όπως το Σουδάν, Νιγηρία, την Αίγυπτο, το Ιράν, την Ινδία, την Μπανγκλαντές, το Νεπάλ και αλλού να βαπτίζονται Ορθόδοξοι. Τελούνται λειτουργίες στα Αγγλικά, κάποιοι μαθαίνουν Ελληνικά, και όσοι τα μιλούν ήδη εντάσσονται οργανικά στις ενορίες τους, συμμετέχοντας στο «Κοινόν Ποτήριον» με τους Κύπριους Έλληνες, ενώ άλλοι συμμετέχουν σε λειτουργίες στην αγγλική γλώσσα.
Οπότε, αν η Ορθόδοξη Ρωμιοσύνη από το 405 μ.Χ. τιμά τον Μωυσή ως Άγιο και ως μεγάλο Πατέρα τής Ερήμου, έναν Αφρικανό λήσταρχο και φονιά, που μετανόησε πραγματικά, χωρίς να σκεφτεί ρατσιστικά το μαύρο χρώμα του δέρματός του, τότε μπορεί και ο Κυπριακός Ελληνισμός να αγκαλιάσει και να ενσωματώσει και κάποιους που μπήκαν παράνομα στη χώρα. Διότι θα υπάρχει κοινός αξιακός κώδικας, πάνω στον οποίο μπορούν μετά να δομηθούν κοινές ηθικές αρχές. Όταν έχεις την ίδια πίστη, την ίδια μεταφυσική ανησυχία, σέβεσαι πιο εύκολα τους γραμμένους κοσμικούς νόμους, διότι αυτοί πηγάζουν από τους ίδιους άγραφους πνευματικούς και φυσικούς νόμους.
Είναι σημαντικό οι λαθρομετανάστες που πραγματικά, ειλικρινά θέλουν να ενσωματωθούν στην κυπριακή κοινωνία, να αγαπήσουν τον λαό αυτό με όλα τα προβλήματά του (που περιλαμβάνουν και την τουρκική κατοχή), να έχουν ειλικρινή διάθεση πνευματικής μετάνοιας και κοσμικής συνεργασίας, που μπορεί να περιλαμβάνει μέχρι και απέλαση.
Διότι πρώτιστο μέλημα, και γι’ αυτούς και για μας, είναι η σωτηρία της ψυχής μας… Αν δεν γίνει αυτό, ούτε έθνος σώζεται, ούτε μετανάστης ενσωματώνεται…
* Αστυνομικές Σπουδές, Ανοικτό Πανεπιστήμιο Κύπρου